Ο ρόλος της συμμόρφωσης του ασθενούς στη θεραπεία της οστεοπόρωσης.
Οστεοπόρωση
Μια «ύπουλη» νόσος που καθιστά τον
οργανισμό μας ευάλωτο στα κατάγματα
Δεν έχει συμπτώματα που να προειδοποιούν
για την ύπαρξή της
Βλάπτει τον οργανισμό προκαλώντας:
i. κύφωση και
ii. οστεοπορωτικό κάταγμα
Άρα λοιπόν η εκδήλωση συμπτώματος της οστεοπόρωσης έχει άμεσες και ραγδαίες επιπτώσεις στην προσωπική, οικογενειακή και κοινωνική δραστηριότητα του ασθενούς.
Χάρη στην ιατρική και φαρμακευτική επιστήμη η εξέλιξη της νόσου μπορεί να ανασταλεί.
Πρόληψη
Έλεγχος
Διάγνωση
Λήψη φαρμακευτικής αγωγής
Για όλα τα παραπάνω, που αποτελούν τη θεραπευτική μέθοδο για την οστεοπόρωση, βασική προϋπόθεση είναι η συμμόρφωση του ασθενούς.
Πως;
Πρόληψη
Αύξηση της πρόσληψης γαλακτοκομικών
προϊόντων και χορήγηση συμπληρωμάτων ασβεστίου
όπου χρειάζεται
Προσεκτική έκθεση στον ήλιο ή
συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης D όταν
απαιτείται
Διακοπή καπνίσματος
Διακοπή κατανάλωσης αλκοόλ
Συνεχής, τακτική και προσαρμοσμένη στην
ηλικία του ατόμου άσκηση
Προσοχή στις καθημερινές δραστηριότητες για
την αποφυγή πτώσεων
Έλεγχος – Διάγνωση
Είναι ο μόνος τρόπος για να ανακαλύψουμε την ύπαρξη
οστεοπόρωσης
Απαραίτητη η επίσκεψη στον ειδικευμένο γιατρό, ο οποίος με τη λήψη του ιστορικού και τις κατάλληλες εξετάσεις θα διαγνώσει την ύπαρξη ή μη της νόσου
ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΟΣΤΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΟ ΟΣΤΟ
Ποιοι πρέπει να υποβάλλονται σε μέτρηση οστικής πυκνότητας
ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ:
Κατάγματα χαμηλής βίας
Υπογοναδισμός
Πρώιμη εμμηνόπαυση (< 45 ετών)
Σύνδρομα δυσαπορρόφησης
Πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός
Φαρμακευτική αγωγή σχετιζόμενη με απώλεια οστικής μάζας ή/και
κίνδυνο κατάγματος (πχ στεροειδή, αναστολείς αρωματάσης, κτλ)
Παθολογικά νοσήματα σχετιζόμενα με απώλεια οστικής μάζας ή/και
κίνδυνο κατάγματος (πχ Ρευματοειδής Αρθρίτιδα, Σύνδρομο Cushing,
Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1, σοβαρή ΧΑΠ, κ.ά.)
ΗΛΙΚΙΑ 50 – 64 ΕΤΩΝ:
Κάταγμα χαμηλής βίας μετά την ηλικία των 40 ετών
Κάταγμα ισχίου γονέα
Σπονδυλικό κάταγμα ή/και οστεοπενική απεικόνιση οστών σε
ακτινογραφίες
Χαμηλό βάρος (< 60 κ.)
Κατανάλωση αλκοόλ (≥ 25-30 γρ. ημερησίως) ή/και κάπνισμα
ΗΛΙΚΙΑ ≥ 65 ΕΤΩΝ:
Όλοι οι άνδρες και γυναίκες
Φαρμακευτική αγωγή
Με τη διάγνωση της οστεοπόρωσης ο
θεράπων ιατρός θα επιλέξει την
κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή
Μια φαρμακευτική αγωγή για την
οστεοπόρωση για να είναι επιτυχημένη
πρέπει ο ασθενής να την λαμβάνει
i. με τη σωστή διάρκεια και
ii. το σωστό δοσολογικό σχήμα
Ένας από τους βασικούς λόγους αποτυχίας της θεραπείας είναι ότι οι ασθενείς δεν λαμβάνουν τα φάρμακά τους σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού και του φαρμακοποιού τους.
Διάρκεια και συνέπεια
Με αυτόν τον τρόπο τα φάρμακα απορροφώνται
καλύτερα, επιτυγχάνεται μεγαλύτερη
συγκέντρωση στα κόκκαλά μας και μπορούν αν
δράσουν εκεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα
Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι σε ασθενείς που
διέκοψαν την αγωγή τους αυξήθηκε η
πιθανότητα να υποστούν κάποιο κάταγμα
Έτσι ακόμη και αν αισθανόμαστε πολύ καλά
είναι πολύ σημαντικό να παίρνουμε τα φάρμακά
μας
Ξέχασα να πάρω το φάρμακό μου. Τι κάνω;
Σε περίπτωση που παραλείψουμε μια δόση
ζητούμε τη συμβουλή του γιατρού ή του
φαρμακοποιού μας
Δεν συμπεριφερόμαστε σαν να μην συμβαίνει
τίποτα. Η τακτική λήψη του φαρμάκου είναι
αναγκαία
Εάν αυτό συμβαίνει συχνά θα πρέπει να
ενημερώσουμε το γιατρό μας ώστε το
θεραπευτικό σχήμα να προσαρμοστεί έτσι ώστε
να μην ξεχνάμε τη λήψη του
Τρόποι για να θυμόμαστε τη λήψη του φαρμάκου
Ζητούμε από το φαρμακοποιό μας να μας
εξηγήσει ποια στιγμή της ημέρας και με ποιο
τρόπο θα πρέπει να λαμβάνουμε το φάρμακό
μας
Με ένα αυτοκόλλητο χαρτάκι κολλάμε πάνω στο
κουτί του φαρμάκου το δοσολογικό του σχήμα
Ρυθμίζουμε το κινητό τηλέφωνο ή το ρολόι μας
να μας υπενθυμίσει τη λήψη του φαρμάκου
Παίρνουμε τα φάρμακά μας την ίδια ώρα κάθε
μέρα ή την ίδια μέρα της εβδομάδας ή κάθε
πρώτη και δεύτερη μέρα του μήνα
Αν λαμβάνουμε θεραπεία σε ποιο αραιά χρονικά
διαστήματα (6 ή 12 μήνες) σημειώνουμε την
ημερομηνία της επόμενης λήψης οπουδήποτε
είναι πιο πιθανό να τη δούμε
Συνδυάζουμε τη λήψη των φαρμάκων με κάποια
συνηθισμένη δραστηριότητά μας (ένα
τηλεοπτικό πρόγραμμα, μια κοινωνική,
θρησκευτική ή άλλη εκδήλωση)
Σε περίπτωση που παίρνουμε φάρμακα
και για άλλες ασθένειες χρησιμοποιούμε
θήκη φαρμάκων
Μετά το τέλος της επίσκεψης στο γιατρό
άμεσα προγραμματίζουμε το επόμενο
ραντεβού μαζί του για συνταγογράφηση ή
εξέταση
Γιατί δεν παίρνουν όλοι οι ασθενείς τα ίδια φάρμακα για την οστεοπόρωση;
Κάθε ανθρώπινος οργανισμός είναι διαφορετικός. Ο γιατρός θα επιλέξει το κατάλληλο για την περίπτωσή μας
φάρμακο βάση του ιστορικού και των εξετάσεών μας. Επίσης η ηλικία, ο τρόπος ζωής, η παρουσία άλλων
νοσημάτων, η προτίμηση του ασθενούς επηρεάζουν την επιλογή η οποία σαν μοναδικό στόχο έχει το μέγιστο
δυνατό όφελος για τον ασθενή.
Γι’αυτό ποτέ δεν παίρνουμε το φάρμακο του γνωστού, του φίλου ή του συγγενή μας επειδή π.χ οι εξετάσεις του
έδειξαν ότι έχει καλύτερη οστική πυκνότητα από εμάς.
Επειδή παίρνω φάρμακα για άλλες παθήσεις προτιμώ να σταματήσω τη θεραπεία για την οστεοπόρωση. Έχω δίκιο;
Πολλοί άνθρωποι παίρνουν φάρμακα για συχνές παθήσεις όπως
η Α.Υ, ο Σ.Δ, η Υπερλιπιδαιμία, Αναπνευστικά κ.ά. νοσήματα.
Ωστόσο η επίπτωση της οστεοπόρωσης έχει συστηματικά
υποεκτιμηθεί. Αυτό δεν είναι μόνο επικίνδυνο αλλά και οδυνηρό
για όσους βιώνουν τις συνέπειες των καταγμάτων.
Ένα κάταγμα οφειλόμενο στην οστεοπόρωση μπορεί να αποβεί
επώδυνο και επικίνδυνο για τη ζωή, μπορεί να εκτοξεύσει την
αρτηριακή υπέρταση, να απορυθμίσει δραματικά το σάκχαρο. Η
δε κύφωση μπορεί να επιβαρύνει την αναπνευστική και καρδιακή
λειτουργία.
Άρα λοιπόν δεν υπάρχει χώρος για διαχωρισμούς μεταξύ
σοβαρών ή μη σοβαρών παθήσεων. Κάθε σύστημα
αλληλεπιδρά αρμονικά με τα υπόλοιπα και όταν πάσχει το ένα
νοσεί όλος ο οργανισμός.
Ποτέ δεν κάνουμε από μόνοι μας επιλογή στο πιο φάρμακο θα
πάρουμε και πιο όχι εάν θέλουμε να έχουμε μια καλή ποιότητα
ζωής.
Το φάρμακο για την οστεοπόρωση με πείραξε. Τι να κάνω;
Όλα τα φάρμακα έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες.
Τα φάρμακα για την οστεοπόρωση είναι ασφαλή και
δοκιμασμένα.
Οι ανεπιθύμητες ενέργειές τους δεν είναι σοβαρές και
σίγουρα το όφελος από τη σωστή και τακτική λήψη τους
είναι πολύ μεγαλύτερο.
Σε κάθε περίπτωση όμως, εάν κάτι μας «ενοχλήσει», ποτέ
δεν τα διακόπτουμε από μόνοι μας. Συμβουλευόμαστε τον
φαρμακοποιό μας για το τι μας συνέβη και ενημερώνουμε
τον γιατρό. Αυτός θα αποφασίσει για την όποια αλλαγή στη
θεραπεία μας.
Πλεονεκτήματα των φαρμάκων για
τη θεραπεία της οστεοπόρωσης
Είναι αποτελεσματικά και κυρίως ασφαλή όταν
λαμβάνονται στο σωστό χρόνο και κυρίως με το σωστό
τρόπο
Δεν έχουν σοβαρές και κυρίως μη αναστρέψιμες
ανεπιθύμητες ενέργειες
Υπάρχει ποικιλία όσον αφορά την οδό (από το στόμα,
από τη μύτη ή με ένεση) και τη συχνότητα χορήγησης
(καθημερινή έως και ετήσια) της θεραπείας, γεγονός που
δίνει τη δυνατότητα επιλογής της βέλτιστης θεραπευτικής
στρατηγικής λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο ζωής του
ασθενούς και το κόστος της θεραπείας
10
Συμπερασματικά
Η οστεοπόρωση είναι μια «ύπουλη»
νόσος
Η ιατρική και η φαρμακευτική έχουν
καταφέρει σημαντικά βήματα στην
αντιμετώπισή της
Προϋπόθεση επιτυχίας είναι να παίρνουμε
τα φάρμακά μας όπως και για όσο πρέπει,
για να έχουμε γερά κόκαλα
«Γερά κόκαλα» σημαίνει
Περισσότερος χρόνος για ευχάριστη και
παραγωγική εργασία
Διασκέδαση
Προσφορά σε αυτούς που αγαπάμε χωρίς
περιορισμούς και εξαρτήσεις
Δυνατότητα συμμετοχής σε εκδηλώσεις
όπως η σημερινή
Λύγδας Ευάγγελος
Φαρμακοποιός
ΜΒΑ Φαρμακείου,Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Μέλος του Δικτύου Advance Pharmacies