Ριζάρι, η φυτική βαφή

του Χαράλαμπου Μοσχόβη

Τη Μεγάλη Πέμπτη παλαιότερα συνήθιζαν οι νοικοκυρές να βάφουν τα αυγά βράζοντας τις ρίζες ενός φυτού. Το φυτό αυτό ονομάζεται ριζάρι και χρησιμοποιείται ακόμα στην επαρχία κυρίως από εκείνους, που θέλουν να αποφύγουν τις χημικές βαφές. Η επιστημονική του ονομασία είναι Rubia tinctoria (Ρουβία η βαφική) και ανήκει στην οικογένεια Rubiaceae (Ρουβιιδών). Ονομάζεται ακόμα και αλιζάρι ή μπογιά, επειδή οι ρίζες του περιέχουν σε αφθονία την χρωστική ουσία αλιζαρίνη. Είναι γνωστό από την Αρχαιότητα. Ο Διοσκουρίδης το αναφέρει ως «ερυθρόδανον το βαφικόν».

Το ριζάρι, είναι δικοτυλήδονο συμπέταλο και βρίσκεται αυτοφυές σε άγονες περιοχές και φράχτες. Το 16ο και 17ο αιώνα καλλιεργούνταν για την παραγωγή της αλιζαρίνης, η οποία χρησιμοποιούνταν για τη βαφή βαμβακερών και μάλλινων νημάτων και υφασμάτων, αλλά και στη ζωγραφική. Από το τελευταίο τέταρτο 19ου αιώνα, δηλαδή από το 1875 περίπου, άρχισε να εγκαταλείπεται η χρήση του εξ αιτίας της συνθετικής παρασκευής της αλιζαρίνης.

Το ριζάρι έχει φαρμακευτικές ιδιότητες. Η ρίζα του περιέχει ως σπουδαιότερες δραστικές ουσίες γλυκοζίτες (γαλιοσίνην, ασπερουλοσίτην), κιτρικό οξύ και άλλα οξέα, δεψικές και πηκτινικές ουσίες καθώς και σάκχαρο, λεύκωμα και λίγο λιπαρό έλαιο. Οι γλυκοζίτες, που προαναφέραμε, αναφέρεται ότι έχουν αντιφλογιστική και σπασμολυτική δράση στο ουροποιητικό σύστημα και όταν αποβάλλονται δίνουν μία ροδοκόκκινη χροιά στα ούρα. Σύμφωνα με πειράματα που έγιναν σε ζώα, αναστέλλουν ή εμποδίζουν το σχηματισμό πετρών από ασβέστιο (οξαλικά, φωσφορικά άλατα) και η ρίζα του φυτού συνιστάται στις νεφρολιθιάσεις και χολολιθιάσεις, πράγμα το οποίο αμφισβητείται από άλλους..

Υ.Σ. Στην Ελλάδα συναντάμε ένα ακόμα είδος από τα 40 περίπου του γένους «Ρουβία», το «ερυθρόδανο το εξωτικό», αυτοφυές και αυτό φυτό που βρίσκεται σε φράκτες και θαμνώδεις τόπους.

www.pharmazine.gr

   

   Κατηγορία: Χωρίς κατηγορία